Ðứng về mặt giáo lý, quyển Nguồn Thiền trùm cả Tam Tạng, vì Ngài Tông Mật là một Thiền sư thông suốt ba tạng giáo điển, nên khi hoằng hóa, Ngài phối hợp cả giáo lý gồm Kinh, Luật, Luận và Thiền.

Nguồn Thiền Giảng Giải

Tác giả: Thiền sư Tông Mật (Khuê Phong)

Dịch và giải: Thiền sư Thích Thanh Từ

Nhà Xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh. PL. 2543 – DL. 1999

Phần Mục lục đánh số từ 1-10 trong ngoặc là do chúng tôi đánh, để đọc giả dể theo dõi trong phiên bản điện tử. bttdtkvn

Mục Lục:

Lời Đầu Sách

Mở Ðầu

Lược Sử Tác Giả

A. Cương Yếu Của Thiền Tông (1)

B. Giảng

Thiền Nguyên Chư Thuyên Tập Đô Tự (2)

Đốn Giáo, Tiệm Giáo (3)

Thiền Giáo Song Hành (4)

Biện Minh Phương Tiện (5)

Ðối Chiếu Tam Tông, Tam Giáo (6)

Phán Định Kinh Giáo Tổng Hợp (7)

Giảng Rộng Không Tông, Tánh Tông (8)

Hội Thông Ðốn, Tiệm (9)

Thay Lời Kết (10)

Lời Đầu Sách

Quyển Nguồn Thiền được Thầy chúng tôi dịch từ năm 1969 sau khi nhập thất ra. Tập sách này nguyên đề là "Thiền Nguyên Chư Thuyên Ðô Tập Tự", là bài tựa của bộ Thiền Nguyên Chư Thuyên Ðô Tập (một trăm quyển) do Thiền sư Khuê Phong Tông Mật biên tập lời nói các Thiền gia nói về nguồn cội yếu chỉ của Thiền tông và diệu lý của Tam Tạng giáo điển. Sách này là then chốt của người tu Thiền và kim chỉ nam của người học Phật.

Tập Nguồn Thiền có giá trị về Thiền và Giáo, người mới học Thiền đọc qua khó bề lãnh hội; giáo nghĩa lại phù hợp với chủ trương "Thiền Giáo song hành" của Hòa thượng; nên khi thành lập tu viện Chơn Không, Ngài đem ra giảng dạy cho Thiền sinh khóa một học. Chúng tôi nghe lại băng nhựa, thấy giáo nghĩa của tập sách cũng như lời giảng của Hòa thượng quá thâm diệu và rõ ràng, giúp ích cho người học và tu Thiền không nhỏ.

Sợ băng nhựa để lâu bị hư, chúng tôi ghi lại thành sách để làm tài liệu. Nay đủ duyên phổ biến, chúng tôi trình lên Hòa thượng xem và xin lưu truyền trong học chúng để các bạn đồng tu học có tài liệu nghiên cứu. Hòa thượng hoan hỷ cho tập sách này được phổ biến. Vì chúng tôi ghi từ lời giảng, chắc chắn tập sách không tránh khỏi sơ sót lỗi lầm, xin quý vị thông cảm, bỏ qua những lỗi mà chúng tôi vấp phải.

THUẦN GIÁC & THUẦN TÍN

Kính ghi

Mở Ðầu

Nguồn Thiền là một quyển luận của Tổ Khuê Phong Tông Mật. Khuê Phong tên là Am, Tông Mật là pháp hiệu của Ngài, gọi chung tên Am và pháp hiệu là Khuê Phong Tông Mật.

Quyển Nguồn Thiền đối với người tu Thiền rất có giá trị. Xưa, ở Triều Tiên, Thiền sư Phổ Chiếu không được học trực tiếp với các vị Thiền sư Trung Hoa. Ngài nhờ đọc quyển luận này mà được ngộ đạo, thành một Thiền sư chánh thống và truyền bá Thiền tông thạnh hành một thời tại Triều Tiên. Do đó, quyển Nguồn Thiền này đối với vị nào lanh lẹ, học qua liền thấy rõ đường lối tu Thiền, không còn mờ mịt.

Ðứng về mặt giáo lý, quyển Nguồn Thiền trùm cả Tam Tạng, vì Ngài Tông Mật là một Thiền sư thông suốt ba tạng giáo điển, nên khi hoằng hóa, Ngài phối hợp cả giáo lý gồm Kinh, Luật, Luận và Thiền. Học Nguồn Thiền chúng ta sẽ thấy được đại ý của ba tạng kinh điển, thấy được dòng dõi tông phong của mỗi phái trong Thiền tông. Tinh thần của Ngài Tông Mật là tinh thần tổng hợp không chia chẻ từng nhóm, từng phái riêng. Ngài qui hội tất cả. Chúng ta sẽ không còn hạn cuộc riêng tư, mà đi thẳng vào Thiền tông để thấy rõ lối sống của Thiền, rồi đối chiếu lại với kinh điển thì thấy rõ chỗ đồng dị.

Lược Sử Tác Giả

Thiền sư Tông Mật khi chưa xuất gia họ Hà, nguyên quán ở Quả Châu Tây Sung, gia đình giàu có, lúc nhỏ tinh thông Nho học, đến hai mươi tuổi mới nghiên cứu kinh Phật. Ðời Ðường hiệu Nguyên Hòa năm thứ hai (807 TL.) sắp được tiến cử đi làm quan, chợt gặp Thiền sư Ðạo Viên, Ngài phát tâm xuất gia. Nơi đây, Ngài được truyền tâm ấn cũng năm ấy Thọ giới Cụ túc.

Một hôm, nhơn theo chúng thọ trai Tăng ở nhà Phủ sứ Nhâm Quán, Ngài ngồi sau chót. Kế nhận được mười hai chương kinh Viên Giác, Ngài xem chưa hết mà cảm ngộ rơi nước mắt. Về chùa, Ngài đem sở ngộ trình lên Thầy. Ðạo Viên bảo:

- Ông sẽ chẳng truyền giáo viên đốn, đây là chư Phật trao cho ông, nên du phương đừng tự ràng buộc một góc.

Ngài rơi nước mắt, vâng lệnh Thầy từ tạ ra đi, đến yết kiến Thiền sư Kinh Nam Trương (người Nam Ấn). Kinh bảo:

- Người truyền giáo nên giảng dạy ở đế đô.

Ngài lại đến yết kiến Thiền sư Thần Chiếu. Chiếu bảo:

- Người Bồ tát, ai có thể biết được.

Ngài tìm đến Nhượng Hán. Ở đây, nhơn vị Tăng bệnh trao cho bộ kinh Hoa Nghiêm Cú Nghĩa do đại sư Trừng Quán tuyển, Ngài chưa từng học tập, một phen xem qua là giảng được, tự mừng duyên gặp gỡ của mình, Ngài nói:

- Các Thầy thuật tạo ít có cùng tột chỉ yếu, chưa bộ nào bằng bộ này, bộ này văn chương lưu loát, nghĩa lý rõ ràng. Ta tu Thiền thì gặp Nam tông (đốn ngộ), kinh điển thì gặp Viên Giác. Chỉ một câu nói tâm địa khai thông, trong một quyển kinh nghĩa sáng khắp trời. Nay lại gặp bộ tuyệt bút này biết sạch trong lòng.

Giảng xong, Ngài nghĩ nên tìm đến Ðại sư Trừng Quán. Khi ấy, trong môn đồ có Thái Cung chặt tay để cúng dường công ơn giảng dạy. Ngài gởi thư đến Ðại sư Trừng Quán trước, đợi săn sóc Thái Cung lành mạnh, Thầy trò đồng đến Thượng Ðô. Ngài đối với Ðại sư Trừng Quán giữ lễ đệ tử, Quán bảo:

- Người hay theo ta dạo Hoa Tạng Tỳ Lô là ông vậy.

Ngài ở đây đức hạnh càng ngày càng cao, những bịnh chấp tướng lần lần dứt sạch.

Ði dạo miền bắc đến núi Thanh Lương, Ngài dừng lại ở chùa Thảo Ðường, huyện Hộ. Không bao lâu, Ngài lại trụ trì Lan Nhã Khuê Phong ở núi Nam Chung.

Ðến niên hiệu Thái Hòa năm thứ hai (828), vua thỉnh Ngài về triều ban tử y (y tía) và thư hỏi pháp yếu, bá quan trong triều đều quy kính Ngài, duy tướng quốc Bùi Hưu là thân cận hơn cả. Ngài dùng Thiền và Giáo để giáo hóa môn đồ. Về Thiền, Ngài có biên tập lời nói, kệ tụng của các Thiền gia làm một bộ lấy tên là Thiền Nguyên Chư Thuyên Tập và viết một quyển cương yếu lấy tên là Thiền Nguyên Chư Thuyên Tập Ðô Tự. Về Giáo, Ngài có sớ giải các bộ kinh Viên Giác, Hoa Nghiêm, Niết Bàn...

Niên hiệu Hội Xương năm đầu (841 TL.) ngày mùng sáu tháng giêng, Ngài ngồi kiết già thị tịch, tại tháp viện Hưng Phước, dáng mạo nghiêm trang, vui vẻ hơn ngày thường. Ðến bảy ngày mới để vào quan tài và sau này thiêu được xá lợi rất nhiều. Ngài thọ sáu mươi hai tuổi, được ba mươi bốn tuổi hạ.

Sau đây Ngài trả lời mười một câu hỏi quan trọng: