Phật dạy: Này A Nan! sau khi Phật Niết bàn, các Tỳ kheo hãy nương vào ánh sáng chánh pháp và nương vào ánh sáng của chính mình mà đi (dĩ chánh pháp vi quang, dĩ tự kỷ vi quang). Còn nếu Tỳ kheo nào thật tình thương nhớ Phật thì thân phải thường hành Từ bi, miệng phải thường nói Từ bi, ý phải thường nghĩ Từ bi. Đó là cách tưởng niệm Phật chân chánh duy nhất...

Bát Cát Đế nhân một mối tình nồng thắm mà được chuyển họa thành phước là một gương sáng đầy ý nghĩa trong việc chuyển mê thành ngộ: Mê ngộ vốn không hai. Câu chuyện Bát Cát Đế - A Nan là cái gương sáng nói lên mối tương quan giữa tục đế và chân đế: Mê ngộ gắn liền nhau. Ngộ sẵn có trong mê, ngoài mê không có ngộ.

Phật Và Thánh Chúng

Cao Hữu Ðính soạn dịch

Thành Hội Phật giáo Thành Phố Hồ Chí Minh. Ấn Hành. PL. 2538 – DL. 1994

Mục Lục

Thay Lời Tựa

Lời Giới Thiệu

I. Đức Phật

1/ Xã Hội Ấn Độ Thời Phật

2/ Tư Tưởng Ấn Độ Thời Phật

3/ Gia Phổ Phật

4/ Đản Sanh Phật

5/ Giáo Dục Thời Thơ Ấu

6/ Nỗi Buồn Của Thái Tử Và Biện Pháp Giải Tỏa

7/ Thái Tử Tu Hành Và Chứng Quả

II. Phật Giáo Hóa Hay Phật Chuyển Pháp Luân

1/ Người Đầu Tiên Gặp Phật

2/ Giáo Đoàn Đầu Tiên

3/ Cư Sĩ Và Tín Nữ Đầu Tiên

4/ Ba Anh Em Ca Diếp Quy Chánh

5/ Vua Tần Bà Sa La Quy Y

6/ Tinh Xá Kỳ Viên Và Cư Sĩ Tu Đạt

7/ Vua Ba Tư Nặc Quy Y

8/ Phật Trở Về Ca Tỳ La

9/ Các Vương Tử và Ưu Bà Ly Xuất Gia

10/ Tỳ Kheo Ni Đầu Tiên

12/ Nhân Duyên Chế Giới Luật

13/ TỲ Xá Khư Phát Đại Tâm Bố Thí

14/ Giáo Pháp Phật Trong Sứ Mạng Khải Minh Sự Sống Như Thật

15/ Giáo Pháp Phật Trong Sứ Mạng, Xây Dựng Đời Sống Thuần Lương

16/ Nghịch Cảnh Đầu Tiên Của Phật

17/ Đề Bà Đạt Đa Phản Nghịch

18/ A Xà Thế Sám Hối

19/ Bi Vận Thành Ca Tỳ La

20/ Phật Giáo Hóa Tại Hai Nước Việt Kỳ Và Tỳ Xá Ly

21/ Đệ Tử Cuối Cùng Và Lời Giáo Huấn Cuối Cùng

22/ Phật Niết Bàn

III. Thánh Chúng

1/ Xá Lợi Phất, Trí Tuệ Số Một.

2/ Mục Kiền Liên, Thần Thông Số Một.

3/ Phú Lâu Na, Thuyết Pháp Số Một.

4/ Tu Bồ Đề, Giải Không Số Một.

5/ Ca Chiên Diên, Luận Nghị Số Một.

6/ Đại Ca Diếp, Đầu Đà Số Một.

7/ A Na Luật, Thiên Nhãn Số Một.

8/ Ưu Ba Ly, Trì Giới Số Một.

9/ A Nan Đà, Đa Văn Số Một.

10/ La Hầu La, Mật Hạnh Số Một.

11/ Thánh Chúng Ngoài Thập Đại Đệ Tử

THAY LỜI TỰA

Sau bao năm tìm đọc và suy gẫm lịch sử Phật, ấn tượng mạnh nhất đập vào đầu óc tôi là hình ảnh một Đức Phật quá cao xa diệu vợi, mà loài người có lẽ không bao giờ vói tới. Nhưng qua những mẫu chuyện đạo trên bước đường hành hóa của Ngài mà các kinh sách ghi chép rải rác đó đây, thì hình ảnh Ngài hiện ra rất "người" với đầy đủ tách chất đẹp đẽ nhất của chữ đó.

Cái hình ảnh vừa gần vừa xa ấy lắm lúc chỉ thóang qua rồi chợt biến, lắm lúc lại cơ hồ như rất gần mình. Những việc Ngài làm, những lời Ngài nói, những ý Ngài nghĩ, sao quen thuộc sống động lạ thường! Quen thuộc và sống động đến độ hình như mới xảy ra hôm qua ở đây, chứ không phải trên lưu vực sông Hằng cách đây trên hai mươi lăm thế kỷ!

Trong lịch sử nhân loại, chưa có một siêu nhân nào có một đời sống Thánh thiện tròn đầy và dài lâu như Đức Phật. Ngài là một người bằng da bằng thịt, xuất hiện giữa thế kỷ loài người, chứ đâu phải nhân vật thần thoại của trí tưởng tượng! Những chứng tích lịch sử xác thực mới khai quật được trong những năm cuối cùng của thế kỷ trước, càng ngày càng được minh xác thêm bởi các chứng tích mới khai quật trong thế kỷ này.

Tất cả những chứng tích kia, phối hợp với những gì còn ghi chép trong bìa son quyển vàng từ nhiều thế kỷ truyền lại, minh xác hùng hồn rằng hình ảnh diệu vợi như gần như xa của Đức Phật trong lòng tín đồ 25 thế kỷ sau, không phải là một ảo giác, nhưng đó là một hình ảnh thực tại cao siêu.

Tất cả những chứng tích kia, lại còn nói lên cho nhân loại hay rằng con người nếu biết khai thác đúng mức và đúng hướng mọi khả năng của mình thì có thể tự Thánh hóa đến cùng cực, để cuối cùng trở thành đấng Giác ngộ đồng nhất bất nhị với vạn pháp, với muôn loài. Thánh hóa không có nghĩa là từ bỏ tánh chất người. Càng Thánh hóa, tánh chất người lại càng lưu lộ ra rõ rệt hơn. Lìa người ra, không thể có Thánh.

Trong khi tôi đang mơ ước có một thiên lịch sử Phật mang đủ ý nghĩa nói trên, không quá thừa chất Thánh mà thiếu chất người, hay quá thừa chất người mà thiếu chất Thánh như nhiều thiên Phật sử mà tôi đã gặp, thì tình cờ tôi bắt gặp tập bài "Đức Phật và Thánh chúng" quay Ronéo của đạo hữu CAO HỮU ĐÍNH, nguyên giáo sư Đại học Vạn Hạnh, soạn dạy cho học Tăng tại Phật Học Viện Nha Trang. Đọc xong tập bài, tôi thấy có phần nào thỏa mãn, vội vàng biên thư khuyến khích đạo hữu nhuận sắc lại để cho xuất bản. Đó là duyên khởi khiến có quyển sách này ra đời.

Khi đề ra ý kiến này với đạo hữu cũng như với nhà xuất bản Phật Học Viện Nha Trang, thiển ý tôi nghĩ rằng dù tập sách đầu tay này chưa lột đầy đủ tánh chất "vừa rất người, vừa rất Thánh" của Đức Thích Tôn, ít ra trong hiện tại nó cũng giúp đuợc kẻ hậu học tại các Phật Học Viện trên toàn quốc hiểu khái quát - nhưng rất rõ - về đấng Bổn sư của mình. Hơn nữa, tôi hy vọng tập sách nhỏ này sẽ là chất men khích lệ các học giả Phật giáo khác trong nước tiếp tục khai thác cuộc đời sống động của Đức Phật, dưới nhiều khía cạnh tân kỳ và linh hoạt mới khác.

Nếu đạt được các ước vọng khiêm tốn trên đây, thiết tưởng quyển "Đức Phật Và Thánh Chúng" này cũng đã sáng giá và đáng được Phật tử trong nuớc tán thán lắm rồi.

Từ Đàm, Xuân Kỷ Dậu (1969)

Giáo thọ, Phật Học Viện Trung Phần

Thích Thiện Siêu

LỜI GIỚI THIỆU

Từ ngày thành lập Phật Học Viện Nha Trang cách đây trên mười hai năm, song song với việc dạy nội điển cho chư Tăng tại Viện, chúng tôi có lập Nhà Xuất Bản của Viện để phổ biến giáo lý ngoài đại chúng.

Vì thế, ngoài số kinh sách dịch ra quốc ngữ ấn hành hàng năm, năm nào chúng tôi cũng cố gắng cho xuất bản thêm một số trước tác mới, hoặc do Hội Đồng Viện hợp soạn, hoặc do Giáo sư của Viện biên khảo riêng.

Năm nay, tập sách trước tác được in là quyển "Phật và Thánh chúng" này. Ước mong chư Phật tử đón nhận nó với tất cả nhiệt tâm, như đã từng đón nhận các ấn phẩm khác về trước của Viện.

Giám Viện, Phật Học Viện Nha Trang

Hòa thượng Thích Trí Thủ

I. ĐỨC PHẬT

Giáo chủ sáng lập Phật giáo là Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Sàkya Muni).

Ngài giáng sanh tại nước Ca Tỳ La (Kapilavastu) ở miền bắc xứ Ấn Độ, dưới chân Hy Mã Lạp sơn, nay thuộc lãnh thổ nước Népal với thủ đô là Katmandou. Népal là một quốc gia riêng biệt không thuộc Liên bang Cộng hòa Ấn Độ.

Khi mới sanh ra, Ngài mang tên là Tất Đạt Đa (Siddhàrta) do chữ Sarvàrthasiddha, Tàu dịch là "Nhất thế nghĩa thành" (mọi sở nguyện đều thành tựu). Phụ vương Ngài là Tịnh Phạn (Suddhodana) vua thành Ca Tỳ La. Mẫu hậu Ngài là Ma Da Phu nhân (Màyà). Ngài thuộc dòng Cồ Đàm (Gautama), nên đời thường gọi Ngài là Tất Đạt Đa Cồ Đàm (Siddharta Gautama), thuộc chi phái Thích Ca (Sàkya), Tàu dịch là "Năng nhân.” Lại nhân Ngài đi tu, nên đời tôn xưng Ngài là Mâu Ni (Muni), Tàu dịch là "Tịch Mặc.” Thích Ca Mâu Ni có nghĩa là người ẩn dật của dòng họ Thích Ca.

Sự xuất hiện của Thái tử Tất Đạt Đa Cồ Đàm đánh dấu một bước tiến quyết định vĩ đại của lịch sử nhân loại, mà giáo điển Phật giáo gọi là "Phật vị nhất đại sự Nhân duyên, xuất hiện ư thế, khai ngộ chúng sinh nhập Phật tri kiến" (Phật vì một Nhân duyên lớn mà xuất hiện ở đời, đó là khai thị cho chúng sanh ngộ nhập tri kiến Phật).

Để hiểu tầm quan trọng của lời xác quyết trên đây, ta hãy tìm hiểu Phật ra đời trong hoàn cảnh nào và ảnh hưởng của Ngài đối với đương thời cũng như đối với hậu thế ra sao.